Piotrkowskie Towarzystwo Przyrodnicze

Programy rolnośrodowiskowe

Rolniczy krajobraz Polski na tle Europy jest wyjątkowy, o tej unikatowości świadczy mozaikowatość przestrzeni, z zachowanymi małymi działkami o ekstensywnym i zróżnicowanym użytkowaniu.
Taki sposób gospodarowania (w przeszłości produkcja na własne potrzeby) nieopłacalny z punktu widzenia ekonomi, korzystnie wpłynął na zachowanie wielu cennych siedlisk, gatunków roślin i zwierząt do obecnej chwili.

Do UE w posagu wnieśliśmy bioróżnorodność przyrodniczą np. naturalne rzeki z unikatową roślinnością łąkową, półnaturalne lasy z pierwotnymi drzewostanami, tereny polno-łąkowe z gatunkami już rzadkimi w Unii Europejskiej bocian biały (39,4% populacji UE), kuropatwa (38,8%), pliszka żółta (34,5%), derkacz (28,6 %), dymówka (19,7%).

Dla ochrony tych cennych pozostałości; unikatowych, jedynych, ginących, ważnych itd. elementów środowiska przyrodniczego wprowadzono programy rolno środowiskowe.

Program jest rewolucyjny w Polskiej ochronie przyrody, ponieważ właściciel –rolnik jest tym organem który ją chroni.

W uproszczeniu, jeżeli rolnik ma cenne siedliska rzadkie gatunki na swojej działce po przystąpieniu do programu rolnośrodowiskowego może dostać pieniądze na ich ochronę z płatnością przez 5 lat.

Rolnik współpracuje i korzysta z fachowej pomocy; doradcy rolnośrodowiskowego i eksperta przyrodnika (w przypadku Pakiet 4.1.-4.10 i %.1.-5.10.), którzy wspólnie przygotowują dokumenty; Plan Rolnośrodowiskowy i Dokumentacje przyrodniczą.

Program rolnośrodowiskowy jest realizowany w ramach Osi II PROW 2007 -2013„Poprawa środowiska naturalnego i obszarów wiejskich”.

Działanie to ma przyczynić się do zrównoważonego rozwoju obszarów wiejskich i zachowania różnorodności biologicznej na tych terenach

Pakiety rolnośrodowiskowe są związane z gospodarowaniem rolniczym ukierunkowanym na ochronę środowiska, zachowanie siedlisk o wysokich walorach przyrodniczych oraz zachowaniem zasobów genetycznych roślin i zwierząt gospodarskich. Każdy pakiet posiada zestaw kilku ściśle sprecyzowanych wymogów, które wykraczają poza i nie pokrywają się z innymi instrumentami WPR.

Działanie obejmuje 9 pakietów rolnośrodowiskowych, które podzielone zostały na warianty zawierające zestawy zadań, wykraczające poza obowiązujące podstawowe wymagania i które nie pokrywają się z innymi instrumentami Wspólnej Polityki Rolnej.

Pakiety programu rolnośrodowiskowego:

Pakiet 1. Rolnictwo zrównoważone;

Pakiet 2. Rolnictwo ekologiczne;

Pakiet 3. Ekstensywne trwałe użytki zielone;

Pakiet 4. Ochrona zagrożonych gatunków ptaków i siedlisk przyrodniczych poza obszarami Natura 2000;

Pakiet 5. Ochrona zagrożonych gatunków ptaków i siedlisk przyrodniczych na obszarach Natura 2000;

Pakiet 6. Zachowanie zagrożonych zasobów genetycznych roślin w rolnictwie;

Pakiet 7. Zachowanie zagrożonych zasobów genetycznych zwierząt w rolnictwie;

Pakiet 8. Ochrona gleb i wód;

Pakiet 9. Strefy buforowe.

Najważniejszym pakietem który chroni konkretne siedliska i gatunki jest pakiet 4 i 5.

Pakiet 4 – Ochrona zagrożonych gatunków ptaków i siedlisk przyrodniczych poza obszarami Natura 2000 i Pakiet 5 – Ochrona zagrożonych gatunków ptaków i siedlisk przyrodniczych na obszarach Natura 2000.

Pakiety te wprowadzono w celu zachowania najcenniejszych przyrodniczo siedlisk. Każdy z nich składa się z 10 wariantów. Warianty i wymagania są takie same dla obu pakietów, różnią się one tylko tym, czy działka rolna jest położona w obrębie sieci Natura 2000, czy poza nią oraz wysokością płatności.

Wykaz wariantów dla pakietów 4 i 5 oraz wysokość płatności rolnośrodowiskowych.

Nazwa   pakietu

Nr wariantu

Nazwa   wariantu

Stawki płatności

zł/ha

Pakiet   4.

Ochrona   zagrożonych gatunków ptaków i siedlisk przyrodniczych poza obszarami Natura   2000

4.1

Ochrona   siedlisk lęgowych ptaków

1 200

4.2

Mechowiska

1 200

4.3

Szuwary   wielkoturzycowe

800

4.4

Łąki   trzęślicowe i selernicowe

1 200

4.5

Murawy   ciepłolubne

1 200

4.6

Półnaturalne   łąki wilgotne

800

4.7

Półnaturalne   łąki świeże

800

4.8

Bogate   gatunkowo murawy bliźniczkowe

800

4.9

Słonorośla

1 190

4.10

Użytki   przyrodnicze

550

Pakiet   5.

Ochrona   zagrożonych gatunków ptaków i siedlisk przyrodniczych na obszarach Natura   2000

5.1

Ochrona   siedlisk lęgowych ptaków

1 370

5.2

Mechowiska

1 390

5.3

Szuwary   wielkoturzycowe

910

5.4

Łąki   trzęślicowe i selernicowe

1 390

5.5

Murawy   ciepłolubne

1 380

5.6

Półnaturalne   łąki wilgotne

840

5.7

Półnaturalne   łąki świeże

840

5.8

Bogate   gatunkowo murawy bliźniczkowe

870

5.9

Słonorośla

1 190

5.10

Użytki   przyrodnicze

550

Opis: Pakiet zawiera typy siedliska według klasyfikacji Natura 2000 oraz inne cenne przyrodniczo siedliska występujące na obszarach rolniczych. Nazewnictwo jest zgodne z rozporządzeniem z dnia 16 maja 2005 (Dz.U. z 2005 nr 94, poz. 795) odnoszącym się do załącznika I Dyrektywy Siedliskowej. Warunkiem przystąpienia do realizacji tego pakietu jest wykonanie dokumentacji siedliska.

Cel: Utrzymanie właściwego stanu ochrony cennych siedlisk użytkowanych rolniczo. Wspólne wymogi dla wariantów w ramach pakietu 4 i 5.

Na obszarze objętym pakietem Ochrona cennych siedlisk przyrodniczych zakazuje się:
– przeorywania;
– wałowania;
– stosowania ścieków i osadów ściekowych;
– stosowania podsiewu;
– stosowania pestycydów;
– budowania nowych systemów melioracyjnych (z wyjątkiem urządzeń mających na celu podwyższenie poziomu wód) i rozbudowy istniejących systemów melioracyjnych będących w zasięgu kompetencyjnym beneficjenta; nie dotyczy bieżącej konserwacji;
– włókowania w okresie od 1 kwietnia do 1 września;

Szczegółowe wymogi dla wariantów 4 i 5.

Różnią się sposobem i terminem koszenia, prowadzeniem lub nie wypasu, nawożeniem.

Wszelkich informacji i pomocy udzielają Terenowe Ośrodki Doradztwa Rolniczego

Listę ekspertów botaników i ornitologów można znaleźć na stronie internetowej Centrum Doradztwa Rolniczego w Brwinowie ( www.cdr.gov.pl)

Opis siedlisk na stronie internetowej TOWARZYSTWO PRZYRODNICZE BOCIAN ”www.bocian.org.pl/ i Wydawnictwie Zygmunt Kącki. Ochrona zagrożonych siedlisk przyrodniczych w programie rolnośrodowiskowym.Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi W-wa 2010